بانک جامع اطلاعات فرش و دست بافته های ایران
       
 موزه فرش  
بازرگاني سبحه
 OldCarpet.com  
 مجله گره  
 مجله هالي
 سازمان توسعه تجارت ايران
 Miri Iranian Knots
 ICOC
 Araghchi Carpet
 DOMOTEX
 مرکز ملي فرش
 فرش در آيينه مجلات
 دسترسي اعضا
نام:
رمز عبور:


عضو جديد












 
   

نظر بدهيد! 

نسخه چاپ

 ارسال براي ديگران

 بازگشت




تاريخ درج: 8/1/95   ایرنا


قالی بیجار از نگاه یک خبره محلی



95/1/8 - سایت اطلاع رسانی فرش ایران_کارپتور
    
     هر از گاهی از زبان بافندگان بومی و مردم تعاریف زیادی از فرش بیجار شنیده می شود؛ اما این بار از زبان کسی که در میان بازار حضوری فعال داشته است تاریخ فرش بیجار را می شنویم.
    

    سید جهانگیر غلامی 70 بهار عمر خود را در خرید و فروش عتیقه، اشیاء قدیمی و فرش های کهنه دست باف قدیمی گذرانده است و در میان فرش بافان و تجار فرش، فردی با تجربه شناخته می شود.
    او که بعنوان خبره فرش و با نام سید جهانگیر خان شهرت دارد، برای سخن گفتن از فرش گروس از اعتبار زیادی برخوردار است.
    او می گوید: در نخستین سال های بین دو جنگ جهانی به ندرتقالی در این ناحیه بافته می شد؛ سپس در اواسط قرن بیستم این صنعت به تدریج احیاء شد. تا در سال 1310که در حدود هزار دستگاه بافندگی در این ناحیه مشغول کار بود و تولید سالانه آن به هزار تخته می رسید.
    به گفته غلامی، پس از آغاز جنگ جهانی دوم، سانحه جنگ در اغلب مراکز قالیبافی اثر زیان بخش نداشت، زیرا تقاضا برای فرش در میان پایتخت نشینان رو به افزایش بود.
    او می افزاید: متاسفانه بیجار از این تقاضا سودی نبرد و قالی های سنگین و زمخت و درشت بافت آن مورد پسند مردمان پایتخت واقع نشد و بار دیگر میزان قالی بافی در بیجار به مقدار زیادی تنزل یافت.
    وی ادامه می دهد: در قرن گذشته روسا و خوانین شرق کردستان که اغلب ترک زبان بودند، برعکس اکثر قبایل ایرانی، قالی های خود را همچون قالی های بیجار دو پوده می بافند.
    این خبره فرش گروس خاطرنشان کرد: احتمال بسیار دارد که خوانین ترک زبان شرق کردستان مانند عده ای از افراد خاندان افشار که هنوز در شمال بیجار مالک چندین روستا هستند و از لحاظ تاریخی با افشار های کرمان نسبت دارند، برای کاخ ها و قصرهای خود، به قالی های بزرگ و محکم نیاز داشتند.
    او می افزاید: حال چگونه می توانستند چنین فرش هایی تهیه کنند، آن وقت بود که کارشان به دیار گروس و کار فرش بافان این دیار رسید.
    این فعال بازار فرش های قدیمی و گرانبها یاد آوری کرد: وقتی این نیاز به بازار دیار گروس رسید، مالکان بافندگان، دستور دادند فرش ها را به همان شیوه عشایری و با همان گره ترکی و دو پوده پشمی تهیه شود.
    او با اشاره به اینکه در واقع قالی بیجار می تواند یکی از خویشاوندان دور قالی و یوشاک ترکیه باشد، اظهار کرد: شانه زدن پودهای پشمی کار دشواری بود بنابراین قالی بافان بیجار علاوه بر شانه سنگین که از آهن و چوب ساخته شده بود ناگزیر ابزار مخصوص دیگری برای این منظور تهیه کردند و آن شئی شبیه یک پنجه آهنی است که 12 اینچ طول دارد.
    به گفته غلامی، قالیبافان این پنجه را در فواصل نزدیک محکم روی پودها می زنند تا در هر اینچ تعداد کافی از ردیف های گره به دست آید که البته کاری خسته کننده ولی در عین حال ضروری است.
    به نظر این خبره محلی، قالیبافی ابتدا در ناحیه بیجار قدیم یک حرفه روستایی بود و اهالی شهر هنوز تمایل لازم را بدست نیاورده بودند تا از این قالی استفاده کنند و نیاز خود را در تجارت می دیدند.
    وی افزود: اما به مرور زمان که بازار فرش رونق گرفت، خانوده های شهری نیز به سوی آن گرایش پیدا کردند و اکنون تعداد بافندگان شهری از روستایی بیشتر است.
    او خاطرنشان کرد: تا سه دهه گذشته، هیچ نوع کارگاه سازمان یافته قالیبافی در شهر و یا روستاهای بیجار یافت نمی شد، دستگاه های بافندگی قدیمی و بدوی بود و اغلب تیرهای این دستگاه ها خمیده و ناصاف بود که علت کج شدن قالی های بیجار نیز تا حدی همین بود.
    غلامی به تشریح وضعیت دار قالی اشاره نمود و افزود: به کاربردن پشم برای تار قالی علت عمده عدم توازن و تقارن به شمار می رود، چرا که پشم حالت فنری دارد و کشیدن آن بر دار به طور یکنواخت دشوار است و چنانچه کشش تارها یکنواخت نباشد قالی کج از آب در می آید.
    غلامی گفت: طرح ها به نوع فرهنگ و آداب برخی روستاهای خاص بستگی و ارتباط داشت و هنگامی که مثلاً طرحی در یک روستا متداول می شد، مردم فقط از همان یک طرح استفاده می کردند.
    وی افزود: برای آشنا ساختن روستائیان با طرح جدید ابتدا قسمتی را که باید تکرار شود بر روی تکه ای قالی به اندازه یک پادری که به آن `واگیره` می گفتند، می بافتند و آن را در اختیار قالیبافان می گذاشتند تا از آن به عنوان الگو استفاده کند.
    وی ادامه داد: با این روش بازرگانان می توانستند طرح های بهتر را در اندک مدتی رواج دهند و استفاده از روش جدیدتر یعنی نمایاندن طرح بر روی کاغذ شطرنجی توزیع آن را ساده تر و آسانتر کرده است.
    وقتی پای قالی در میان خانواده های شهر باز شد، صنعت و طرح های زیبا با راهنمایی بازرگانان و تجار رونق بیشتری یافت و به سرعت هنر، صنعت، تجربه همراه با مواد اولیه مرغوبتر به کمک همدیگر آمدند.
    فرش بافان هنرمند روستایی با همکاری صاحب هنران جدید شهر بیجار با بافتن فرش نفیس حسینیه شهر به سفارش یکی از بزرگان قبیله ای از قبایل سنتی منطقه گروس، یادگاری بی نظیر عرضه نمودند.
    تاریخ فرش بیجار گروس بسیار بیشتر از این چند سطور حکایت دارد و این توشه ای کوچک از کتاب قطور و خواندنی فرش گروس بود، تا مشتاقان فرش، خود به تکمیل دیگر مطالب آن کمک کنند.
    اکثریت مردم شهرستان بیجار که در شرق استان کردستان واقع شده است به زبان کُردی گروسی سخن می گویند. تنها بخش کُرانی (حسن آباد و روستاهای اطراف آن) معمولا به زبان ترکی تکلم می کنند. 


  همچنين در اين باره بخوانيد:
  دکوراسیون خانه‌ها با فرش‌های قبیله‌ای از بیجار تا لاس‌وگاس! 


 
  فرش چيست؟
  فرش در ايران
  فرش در جهان
  تاريخ فرش
  مواد اوليه
  طرح و رنگ
  ساختار و اجزاء
  ابزارهاي قالي بافي
  دارهاي قالي بافي
  آسيب شناسي قالي
  نگهداري قالي
  مرمت قالي
    کليه حقوق متعلق به سايت اطلاع رساني فرش ايران است
نقل مطالب به هر شکل تنها با ذکر عنوان و نشاني سايت مجاز است
CARPETOUR.COM   2000-2009 All Rights Reserved.