بانک جامع اطلاعات فرش و دست بافته های ایران
 

  جستجو
 موزه فرش  
بازرگاني سبحه
 OldCarpet.com  
 مجله گره  
 مجله هالي
 سازمان توسعه تجارت ايران
 Miri Iranian Knots
 ICOC
 Araghchi Carpet
 DOMOTEX
 مرکز ملي فرش
 فرش در آيينه مجلات
 دسترسي اعضا
نام:
رمز عبور:


عضو جديد










 

نظر بدهيد! 

نسخه چاپ

 ارسال براي ديگران

 بازگشت




تاريخ درج: 28/2/99    سایت اطلاع رسانی فرش ایران - کارپتور


به بهانه ی روز خیام

● فائزه قادری



۹۹/۰۲/۲۸- سایت اطلاع رسانی فرش ایران - کارپتور
    
    

    
    کتاب آرایی و فرش، هنرهایی هستند که در ارتباط گرم و دلنشینشان با یکدیگر، یکی در رابطه کامل با ادبیات و دیگری گرچه نه به آن آشکاری در خدمت ادبیات؛ اما بسیار متاثر از آن، فرهنگ و ادبیات عامیانه را که اتفاقا غنی و گرانقدر بوده است، به تصویر کشیده، معناسازی کرده و هویت ساز بوده است.
    
    قالی ایران این هنر بر آمده از مردم عادی، راویتگر داستان ها و قصه های بسیاری از ادبیات ایران است. سروده های بسیاری از شاعران و یا داستان هایی از اساطیر و قهرمانان، همواره دستمایه ذوق آزمایی در فرش ایران بوده است، یا برای بیان شیواتر مفهومی که در پی به تصویر کشیدن آن بوده اند، به کار رفته و به صورت کتیبه هایی زیبا بر حواشی و متن فرش های ایرانی مفروش شده است.
    
    امروز ۲۸ اردیبهشت زادروز تولد غیاث‌الدین ابوالفتح عُمَر بن ابراهیم خَیّام نیشابوری معروف به خیام نیشابوری است. خیام را همه‌چیزدان، می دانند زیرا که او نه تنها رباعی سرا؛ که فیلسوف، ریاضی‌دان و ستاره‌شناس ایرانی دورهٔ سلجوقی بوده است. همانطور که او را همه چیر دان می دانند، چیزهای زیادی به نام خیام است. بجز امروز که در تقویم ایران، به نام خیام نامگذاری شده است؛ گفته می شود یکی از حفره‌های ماه به افتخار خیام «عمر خیام» نامیده شده‌است و حتی فرش هم ، بازاری به نام «خیام» در تهران دارد و البته این قالی زیبای تبریز که ابیات و تصاویری از شاعران نامدار ایران را بر حاشیه های خود دارد و تصویری از خیام و معشوقه اش در متن خود نقش کرده است، و خود نمونه ای است از آنچه در ارتباط با هنر فرش و ادبیات فارسی گفته شد.
    
    جلال آل احمد دربارهٔ خیام می‌گوید: «[خیام] در شعرش مدام به این می‌خوانَد که تو هیچی و پوچی؛ و آن‌وقت طرف دیگرِ سکهٔ این احساس پوچی، این آرزوی محال نشسته که «گر بر فلکم دست بُدی چون یزدان برداشتمی من این فلک را زمیان…» و الخ؛ و حاصل شعرش شک و اعتراض و درماندگی؛ اما همه در مقابل عالم بالا و در مقابل عالم غیب؛ و انگارنه‌انگار که دنیای پایینی هم هست و قابل عنایت؛ و غم شعر او ناشی از همین درماندگی؛ و همین خود راز ابدیت رباعیات [است].»*
    
    و اما درباره ابیات به کار رفته در این قالی که در موزه آذربایجان نگهداری می شود:
    
    در سمت راست و چپ بالای متن قالی ابیاتی از رباعیات خیام با رنگ لاکی بر زمینه سفید آورده شده است:
    گر دست دهد ز مغز گندم نانی
    وز می دو منی ز گوسفندی رانی
    
    با لاله رخی و گوشه بستانی
    عیشی بود آن نه حد هر سلطانی
    
    حاشیه چپ از سمت پایین به بالا؛ بیتی از منطق الطیر عطار، عذر آوردن مرغان- حکایت مفلسی که عاشق شاه مصر شد آورده شده است:
    هرکه سر بر وی به از جانان بود
    عشق ورزیدن برو تاوان بود
    
    حاشیه راست از سمت بالا به پایین, بیتی از شاهنامه فردوسی مربوط به داستان دوازده رخ:
    مرا مرگ بهتر ازان زندگی
    که سالار باشم کنم بندگی
    
    حاشیه بالای قالی ازباب هفتم در تأثیر تربیت از گلستان سعدی گرفته شده است که البته مصرع اول آن با بیت سعدی متفاوت است:
    چو انسان را نباشد فضل و احسان
    چه فرق از آدمی تا نقش دیوار
    
    حاشیه پایین قالی با بیتی از غزلیات حافظ شیرازی:
    می دوساله و محبوب چارده ساله
    همین بس است مرا صحبت صغیر و کبیر
    
    جالب آنکه در زاوایای حاشیه ها، تصاویری از این شاعران نیز آورده شده است:
    نصویر فردوسی: سمت راست و بالا
    تصویر سعدی: سمت چپ و بالا
    تصویر حافظ: سمت راست و پایین
    تصویر عطار: سمت چپ و پایین
    و در میان قالی تصویری از خیام و معشوقه اش
    
    * آل احمد، جلال. در خدمت و خیانت روشنفکران. تهران: شرکت سهامی انتشارات خوارزمی. ص۱۵۵ 




 
  رويدادها
  مقالات
  گفتگو
  دنياي نشر
  گزارش
  نقد و نظر
  قوانين و مقررات
    کليه حقوق متعلق به سايت اطلاع رساني فرش ايران است
نقل مطالب به هر شکل تنها با ذکر عنوان و نشاني سايت مجاز است
CARPETOUR.COM   2000-2009 All Rights Reserved.