بانک جامع اطلاعات فرش و دست بافته های ایران
 

  جستجو
 موزه فرش  
بازرگاني سبحه
 OldCarpet.com  
 مجله گره  
 مجله هالي
 سازمان توسعه تجارت ايران
 Miri Iranian Knots
 ICOC
 Araghchi Carpet
 DOMOTEX
 مرکز ملي فرش
 فرش در آيينه مجلات
 دسترسي اعضا
نام:
رمز عبور:


عضو جديد






 

نظر بدهيد! 

نسخه چاپ

 ارسال براي ديگران

 بازگشت




تاريخ درج: 29/1/92   روزنامه شرق 26/1/92


عجايب خلقتي ديدم در اين شهر/ نگاهي به كتاب عجايب عالم اثر پرويز تناولي



92/1/29 - کارپتور
    نويسنده: عليرضا اميرحاجبي
    
    
عجايب نامه ها نوعي از روايت هاي داستاني هستند که سري در واقعيت و سري در اوهام و تخيل دارند. حدومرز اين تخيل به خرافه نيز مي رسد. اين عبور از حدود عقلاني که در سنت روايتگري هاي ايراني بخش مهمي را به خود اختصاص داده تيغي است دو لبه که هم مي تواند مورد استفاده و هم سوءاستفاده قرار گيرد. خوانش اين روايت ها با انديشه امروزي ما که انتقادي نيز هست مي تواند در جهت بهتر شناخته شدن ادبيات شفاهي و غيرشفاهي کمک بزرگي باشد. روش هاي امروزين بررسي، شناخت و سپس ارايه اينگونه آثار، بسيار متعدد و متنوع است. از نوشتن نقد، تحليل و گزارش گرفته تا ارايه آکادميک برخي متون به عنوان رساله و از اين دست، اما روش هاي ديگري نيز براي پي بردن به نوع نگاه خالقان و نويسندگان اينگونه کتاب ها نيز وجود دارد و آن بازسازي و به نوعي ترجمه معاصر آثار به زباني امروزي و البته هنري است. حال پرسش اين است که چگونه مي توان در حوزه هنر از جمله نقاشي، تصوير سازي و ساير رشته هاي تجسمي دست به چنين خلاقيتي زد. هنرمندان نهضت سقاخانه سال ها پيش با به راه انداختن اين موج تاثير گذار بر هنر ايران به اين پرسش پاسخ هايي داده اند.
     اين هنرمندان با بهره گيري از تمامي عناصر بصري، تزييني و سازنده آثار کاربردي يا هنري گذشتگان سعي بر بازآفريني شکلي جديد از هنر داشتند که هم واجد ويژگي هاي مدرن باشد و هم ايراني و هم ميراثي از گذشته هنر و فرهنگ ايران را در خود جاي داده باشد. کار بسيار سختي بود و البته مي توان گفت که اين نهضت در تمامي لحظه ها و آثار نيز کاملاموفق نبود اما در يک جمع بندي مي توان تاثير اين گروه برجسته بر هنر مابعد خود را شايسته و قدرتمند ارزيابي کرد.
     يکي از مهم ترين دلايل موفقيت اين گروه درک صحيح از موقعيت و ويژگي هاي بصري عناصر تزييني و بصري در صنايع دستي و هنرهاي کاربردي در ايران بود. به اين معني که صرفا با اعلام ايراني بودنشان دست به خلق آثار شتابزده با ترکيب هاي ضعيف و سطحي نمي زدند. اين نوع سطحي نگري هاي هنري از سال ها پيش به وفور در هنر و ادب ايران ديده شده است که با الحاق عناصري ايراني يا شرقي سعي بر اين دارند که کار خود را ريشه گرفته از هنر کهن ايران نشان دهند. دوتا بته وجقه، دوتا طرح اسليمي يا کپي برداري هاي سطحي از روي فرش هاي ايراني يا معماري و سپس کمي هم گل و مرغ يا کاشي هاي عتيقه ايراني و بعد از موضوعي معاصر مثل خود نقاش يا دوستاني، نزديکاني و ... البته خطاطي را به هيچ وجه نبايد از قلم انداخت.
     هيچ کدام از اين روش ها در آثار هنرمندان برجسته مکتب سقاخانه جايي نداشت. نه در نقاشيخط هاي مرحوم استاد فرامرز پيلارام و نه در آثار حسين زنده رودي و نه در مجسمه هاي تاثيرگذار پرويز تناولي. هيچ کدام از اين هنرمندان سعي بر حقنه کردن مليت، هويت و اصالت هاي خود نداشتند که اگر چنين بود نه جهاني مي شدند نه در ايران جايگاهي منحصربه فرد مي يافتند.
     در اين بين پرويز تناولي از جايگاهي ويژه برخوردار است. هنرمندي که با مجسمه هاي شگفت انگيزش که سبکي تازه از زيباشناسي را به مخاطب معرفي مي کند، باعث شده تا برگي زرين در کتاب قطور هنر ايران باز شود. در جايي نوشته بودم که بدون اغراق بخشي از هنر معاصر ايران مديون هنرمنداني مانند تناولي است. تناولي تنها به مجسمه سازي نمي پردازد و به مانند هر هنرمند اصيلي مواد و رسانه هاي مختلف را براي بيان و خلق آثار هنري خود به کار مي گيرد. از جمله اين رسانه ها، تصوير سازي است. تناولي سال هاست که در کنار کار سخت و توانفرساي مجسمه سازي با برنز با هنر تصوير سازي به خلق لحظاتي مي پردازد که شباهت هاي بسياري به آثار حجمي اش دارد. اين يعني محدود نماندن هنرمند در يک رشته خاص و جست وجوي بي وقفه در حوزه هاي ديگر. کتاب تازه منتشر شده «عجايب عالم» يکي از همين نمونه هاست. تناولي به گفته خودش 12سال پيش گذرش به جمعه بازار تهران مي افتد و پس از ديدن اتفاقي صفحات ورق ورق شده کتاب هاي مختلف آنها را مي خرد. علاقه زيباشناختي و تحقيقي وي باعث شده بود تا به اشيايي که با طلسم ها سروکار داشتند توجه نشان دهد و همين علاقه در نهايت آغاز خلق يک مجموعه بي نظير شد:«عجايب عالم» شامل طرح هايي است که جديد و معاصرند اما ريشه اي عميق در زمين فرهنگ ايران دارند. تصويرسازي هاي تناولي بر روي اين ورق ها اکثرا بي نام ونشان دلالت بر نوعي سوررئاليسم کاملاايراني است که نمونه اش ديده نشده است.
     در برخي ديگر از اين تصويرسازي ها بيننده آشنا با آثار حجمي تناولي به طور واضح ردپاي تمايلات زيباشناختي و موضوعي وي را در هر دو حوزه تصويرسازي و مجسمه سازي مي بيند. مثل «دست شاعر» يا «شاعر و معشوق»، اينها صرفا نمونه هايي از اين تقارن و پيوند تصوير و حجم است که گويا تناولي در اين زمينه، تخصصي جالب توجه دارد. متن هاي اين اوراق کاملامبهم و براي خواننده امروزي بيگانه است و صرفا به عنوان فضا سازي موردتوجه تناولي قرار گرفته اند و در طراحي تصاوير نقش نوعي راهنماي ترکيب بندي را نيز ايفا مي کنند اما توجه اصلي هنرمند به تصاوير است.
     تصاويري که هم شما را به دنياي افسانه هاي کهن و عجايب نامه هاي ايراني مي برد و هم با برداشتي سوررئاليستي، معاصر بودن خود و ايده هايش را نمايان مي کند. اين نمايان سازي در چند اثر از جمله در «جنگل بيل» و «کلنگ چهارسر» بيشتر خودنمايي مي کند، البته نمي توان از مجموعه زيباي شيرهاي ايراني تناولي گذشت که تاثيري است از چندين دهه مطالعه و گردآوري هاي وي در زمينه زيراندازهاي ايراني از جمله گبه، گليم و... که به نقش شير ايراني مزين شده است. کتاب عجايب نامه دست رنج امروز و ديروز تناولي نيست، بلکه بيش از آن نشان دهنده قابليت ترکيب هنر ديروز با امروز است. 




 
  رويدادها
  مقالات
  گفتگو
  دنياي نشر
  گزارش
  نقد و نظر
  قوانين و مقررات
    کليه حقوق متعلق به سايت اطلاع رساني فرش ايران است
نقل مطالب به هر شکل تنها با ذکر عنوان و نشاني سايت مجاز است
CARPETOUR.COM   2000-2009 All Rights Reserved.